پرورش قارچکشاورزی

پرورش قارچ در منزل با کمترین امکانات همراه با آموزش مرحله به مرحله

پرورش قارچ دکمه ای در منزل

کشت قارچ در منزل با سرمایه کم

کسب‌وکاری با عنوان پرورش قارچ که طی سال‌های اخیر رشد بسیار زیادی داشته و توانسته برای افراد زیادی اشتغال‌زایی و درآمدزایی کند اما این روزها دیگر افراد به دنبال راه‌های جدید برای پرورش قارچ هستند که به عنوان مثال پرورش قارچ در منزل مدتی است که علاقه‌مندان زیادی را به‌سوی خود کشانده است.

آیا پرورش قارچ در منزل صرفه اقتصادی دارد؟

در جواب باید گفت درصورتی‌که از اصول صحیح استفاده کنید بله امکان‌پذیر است، کافی است از قواعد اصلی پرورش قارچ استفاده کنید تا قارچ باکیفیت بالا تولید کنید، هرچه فضای اتاق کوچک‌تر باشد خیلی راحت‌تر می‌توان میزان دما و رطوبت را کنترل کرد و قارچ‌های با کیفیت بالا تولید کرد، که می‌توان به قیمتی بالاتر از سوپرمارکت‌ها قارچ را به فروش برسانید.

ابعاد اتاق برای پرورش قارچ در خانه

بهتر است عرض اتاق به نحوی باشد که بتوان به‌راحتی از راهروها عبور کرد، عرض پیشنهادی بین 70 تا 80 سانتی‌متر است، عرض طبقات پرورش قارچ نیز باید کمتر از 180 باشد که به‌راحتی بتوانیم از طرف دیگر به وسط بستر قارچ دسترسی داشته باشیم اما اگر می‌خواهید طبقات در کنار دیوار باشد باید عرض آن کمتر از 90 سانتی‌متر باشد.

روش‌های پرورش قارچ در منزل

روش‌های زیادی برای پرورش قارچ وجود دارد که هر روش محاسن و معایب خاص خود را دارد که در ادامه به معرفی مرسوم‌ترین روش‌های پرورش قارچ در منزل می‌پردازیم.

  • کیسه‌های پلی‌اتیلن
  • جعبه‌های چوبی و پلاستیکی
  • قفسه‌بندی

پرورش قارچ به روش کیسه‌های پلی‌اتیلن

در این روش از پرورش قارچ از کیسه‌هایی با جنس پلی‌اتیلن هستند که دارای سوراخ‌هایی است که مانع از تخمیر بی‌هوازی می‌شود، مهم‌ترین نکته‌ای که در این روش وجود دارد این است که هیچ‌وقت نباید ته کیسه‌ها را سوراخ کرد چون در زمان آبدهی، آب به طبقات زیری چکه می‌کند، قطر سوراخ کیسه‌ها باید حدود 35 سانتی‌متر و ارتفاع آن بین 35 تا 40 سانتی‌متر باشد.

به‌طور میانگین در هر کیسه حدود 12 کیلوگرم کمپوست قرار می‌گیرد.

پرورش قارچ در گلدان و خانه همراه با آموزش تصویری

آیا مقدار کمپوست در روش کیسه‌ای اهمیت زیادی دارد؟

در جواب به این سؤال باید گفت خیر! مقدار کمپوست اهمیت زیادی ندارد مهم کنترل درجه حرارت در قسمت‌های مختلف کیسه است، مقدار کمپوست را بر اساس این روش پر می‌کنند، اگر قطر کیسه کم باشد ارتفاع کمپوست بیشتری در آن قرار می‌گیرد اما اگر قطر کیسه بیشتر بود، ارتفاع کمپوست درون کیسه را کمتر می‌کنند.

استفاده ازجعبه های چوبی و پلاستیکی برای پرورش قارچ در منزل

یکی دیگر از روش‌های پرورش قارچ در خانه، استفاده از جعبه‌های چوبی و پلاستیکی است، در روش جعبه‌های چوبی بایستی کف آن را با لایه پهن پلاستیکی بپوشانید تا از آلودگی چوب جعبه‌ها به کمپوست جلوگیری کنید.البته می‌توانید از جعبه‌های پلاستیکی میوه که دارای سوراخ‌های زیادی جهت تهویه هوا است نیز استفاده کنید که توصیه می‌شود از این روش استفاده کنید.

این تصویر پرورش قارچ دکمه ای در منزل به روش جعبه های چوبی است
پرورش قارچ خوراکی

روش قفسه‌ای در کشت قارچ

در این روش بایستی قفسه‌هایی از جنس آلومینیوم تهیه کرد اما چون هزینه زیادی برای شخص پرورش‌دهنده به همراه دارد توصیه می‌شود از لوله‌های گالوانیزه استفاده شود، سیم‌کشی که برای نگهداری کمپوست استفاده می‌شود نیز باید سیم‌های گالوانیزه 5/2 انجام گیرد.

این روش یک عیب بزرگ دارد، یعنی اینکه با بروز یک بیماری یا آلودگی کوچک خیلی سریع قسمت‌های دیگر سالن نیز آلوده می‌شود اما درکل روش قفسه‌ای روشی آسان و البته کم‌هزینه است و در زمان برداشت خیلی سریع‌تر می‌توان قارچ را برداشت کرد.

نتیجه‌گیری برای انتخاب یک روش کشت قارچ

با توجه به توضیحات بالا، گزینه اول یعنی روش کیسه‌ای هزینه کمتری نسبت به روش قفسه‌ای و روش جعبه‌ای دارد چون کنترل و مدیریت آفات در این روش آسان‌تر است به این دلیل که اگر یکی از کیسه‌ها دچار بیماری و آلودگی شود می‌توان خیلی سریع درب کیسه را ببندید و آن را از سالن دور کنید.

همچنین روش کیسه‌ای برای مکان‌های کوچک که امکان ضدعفونی کردن با بخار را ندارند نیز مناسب است.

روش جعبه‌های چوبی نیز می‌تواند روش خوبی باشد اما به‌منظور کم کردن هزینه‌ها می‌توانید هر طبقه را با تخته‌های 3 سانتی‌متری با عرض 90 تا 180 سانتی‌متر بپوشانید سپس کود را مستقیماً بر روی تخته‌ها بریزید.

استفاده از طبقه‌بندی برای کشت قارچ

معمولاً برای پرورش قارچ در منزل تنها از 3 طبقه استفاده می‌شود اما اگر اتاق بزرگ باشد می‌توان یک ردیف دیگر نیز در طول اتاق و یک طبقه دوطرفه اضافه کرد، به‌طوری‌که با یک اتاق بزرگ به طول و عرض 5 متر می‌توان حدود 100 مترمربع قارچ پرورش داد که می‌توان از این سالن حدود 800 کیلو قارچ تولید کرد اما اگر قارچ را در جعبه‌های چوبی کشت کنید می‌توانید حدود 1 تن قارچ برداشت کنید.

قفسه بندی برای پرورش قارچ در خانه
پرورش قارچ

موارد اختیاری که درمیتوانید بسیار مفید باشد

  1. ایجاد قفسه‌بندی جهت استفاده بهتر از فضای سالن
  2. پوشش کف و دیوارها
  3. قرار دادن گونی جهت بالا بردن و حفظ رطوبت سالن
  4. سیستم قطره‌ای با استفاده از شیلنگ کولر برای خیس کردن دیوارها
  5. قرار دادن اتاقی جداگانه جهت قرار دادن تأسیسات سالن

چطور بستر کشت یا کمپوست تولید کنیم؟

یکی از بهترین ماده‌ها برای پرورش قارچ، پهن اسبی و کاه است که ابتدا بایستی پهن اسبی و کاه را مخلوط‌کنید سپس در انبار حدود 3 متری وارد کنید و آن‌ها را به خوبی بکوبید تا زمانی که به خوبی متراکم شود.

پس از مدت کمی عملیات تخمیر شروع می‌شود و درجه حرارت محیط موردنظر بالا می‌رود، که با اضافه کردن مقداری آهک (حدود یک‌پنجم حجم پهن اسبی) و مخلوط کردن آن می‌توانید عملیات تخمیر را به تعویق بیاندازید و آمونیاک تولیدشده را جذب نمایید.

پس از حدود 3 روز این توده را برگردانید تا هوا بخورد و دوباره عملیات را تکرار کنید، این عملیات باید به فاصله 2 تا 3 روز و بین 4 تا 6 مرتبه تکرار کنید.

اسپور و اسپون در کشت قارچ

اسپور(هاگ) قارچ را نمی‌توان به‌صورت مستقیم کشت چون همراه با اسپور قارچ، تعدادی قارچ سمی وجود دارد که باعث می‌شوند قارچ به‌خوبی رشد نکند به همین دلیل بایستی از اسپور آماده کشت که نام دیگر آن اسپون است استفاده کرد، اسپون در محیط کاملاً استریل شده و محفوظ شده رشد می‌کند.

نحوه کاشت اسپون

ابتدا یک قطعه اسپون را باز کنید و سپس 12 قطعه کوچک‌تر تقسیم کنید، سپس چوب‌هایی با فاصله 25 سانتی‌متری در خاک بستر فرو برده و قسمت‌ها را علامت‌گذاری کنید، سپس در هر سوراخ تا عمق 5 سانتی‌متر خاک را خارج کنید و در هر سوراخ یک اسپون بگذارید و روی آن را بپوشانید.

نحوه کاشت اسپون قارچ در جعبه چوبی
اسپون قارچ

عمل پوشاندن سطح بستر قارچ

بعد از کاشت اسپون، بین 10 تا 14 روز بعد بایستی سطح بستر را به وسیله یک‌لایه 2 سانتی‌متری خاک استریل شده بپوشانید، توجه کنید که در زمان روکش کردن سطح بستر، اسپون ها باید رشد کرده باشند که معمولاً زمانی که رشد کرده باشند بوی قارچ در محل بستر به مشام می‌رسد.

به هیچ عنوان بستر قارچ نباید جابه‌جا شود چون باعث خراب شدن بستر می‌شود و محصول نیز نابود می‌شود.

شرایط موردنیاز برای پرورش قارچ در منزل

قارچ‌ها بسیار حساس هستند به همین دلیل برای اینکه بتوانند به سرعت و به خوبی رشد کنند بایستی نکات مهمی را رعایت کنید تا بتوانید قارچ‌های باکیفیت بالایی تولید کنید.

تهویه هوا در اتاق

تهویه هوا در محیط خانگی بایستی به‌صورت یکنواخت باشد، و نباید در قسمتی از اتاق بیش‌ازحد هوا بخورد.

درجه حرارت بستر

درجه حرارت بستر کشت بایستی به کمتر از 14 درجه سانتی‌گراد باشد به همین دلیل استفاده از پارچه ضخیم که مانع از بالا و پایین شدن حرارت باشد، می‌تواند بسیار مفید باشد.

میزان رطوبت هوا و آبیاری قارچ

رطوبت از مهم‌ترین نیازهای رشد قارچ است که به‌صورت استاندارد 70 تا 80 درصد است، درصورتی‌که میزان رطوبت هوا کم شود کلاهک‌ها ترک برداشته و لکه‌دار می‌شود به همین دلیل استفاده از رطوبت‌سنج در نقاط مختلف اتاق الزامی است.

تقویت خاک بستر

بعد از رشد قارچ‌ها، زمانی که نوبت به برداشت می‌شود می‌توانید مقداری کود مایع بپاشید اما توجه کنید که نباید روی کلاهک قارچ ریخته شود، این عمل تأثیر بسیار زیادی بر روی بالا بردن کیفیت محصول دارد.

وسایل موردنیاز برای پرورش قارچ در منزل

  • رطوبت ساز یا مه پاش
  • کولر
  • فن‌های ورودی و خروجی هوا
  • دماسنج میله‌ای، مینیمم و ماکزیمم
  • محلی برای خروج آب اضافه
  • عدم وجود نور مستقیم خورشید
  • شیر آب در سالن
  • هیتر یا بخاری

موارد ضدعفونی‌کننده سالن

  • فرمالین مایع
  • کاربندازیم
  • پرسیدین
  • پراکسید هیدروژن

مهم‌ترین مشکلات پرورش قارچ که باید بدانید!

پرورش قارچ نیز مانند سایر حرفه‌ها مشکلاتی دارد که عدم رعایت اصول منتهی به شکست در کار می‌شود یکی از مهم‌ترین مشکلات قارچ، بیماری‌ها هستند که نقش بسزایی در رشد قارچ دارند، در ادامه به معرفی چندگونه از بیماری قارچ می‌پردازیم.

پیشنهاد به مطالعه: معایب و مشکلات پرورش قارچ

بیماری ورتیسلیومی

این بیماری با نام‌های دیگری مانند حباب خشک و یا جوش خشک معروف است که دلیل به وجود آمدن این بیماری در سالن 3 نکته است: 1- در مواقعی که دمای سالن بالاتر از حد استاندارد برود. 2- میزان رطوبت در سالن افزایش پیدا کند. 3- دی‌اکسید کربن در داخل سالن زیاد باشد.

بیماری ورتیسلیومی باعث پوست‌کنده شدن ساقه، ترکیدن پوست و شکاف در سطح کلاهک می‌شود.

بیماری تار عنکبوتی یا سفیدک

یکی از بیماری‌هایی که در ایران بسیار زیاد شاهد آن هستیم به‌طوری‌که سطح بستر به رنگ سفید درمی‌آید و هرچه زمان بیشتری بگذرد سرعت رشد این بیماری افزایش پیدا می‌کند که یکی از دلایل به وجود آمدن آن، بیماری خاک پوششی است که با پاستوریزاسیون می‌توان از این بیماری جلوگیری کرد.

در صورت هرگونه سوال در زمینه پرورش قارچ میتوانید سوال خود را در نظرات مطرح کنید.

امتیاز به مطلب

امتیاز

امتیاز کل

User Rating: 4.67 ( 5 votes)
برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

‫۴ نظرها

  1. سلام مهندس ممنون میشم اطلاعات بیشتری در رابطه با پرورش قارچ بذارید تو سایت، من مدتیه که دارم قارچ پرورش میدم اما اطلاعات کمی دارم همه مطالب شما رو هم خوندم ولی هنوز اطلاعات زیادی ندارم میشه راهنمایی کنید که چطور مباحث بیشتری رو یاد بگیریم و یا منبعی برای دریافت اطلاعات بیشتر بهم معرفی کنید. ممنون از سایت خوبتون امیدوارم که موفق باشید

    1. سلام وقت بخیر
      مباحث اولیه در داخل مطالب گفته شدن ولی اطلاعات اصلی رو میتونید با دانلود پکیج آموزشی به دست بیارید، بزودی پکیج آموزشی ۰ تا ۱۰۰ آماده میشه و میتونید این پکیج رو تهیه کنید.
      ممنون از لطف تون موفق باشید.

  2. سلام میشه به من کمک کنید من یه اتاق ۸ در ۴ متری دارم و میخوام قارچ تولید کنم ابعاد این اتاق چطوره؟ یعنی میشه با این متراژ یه سالن درست کنم؟ لطفا جواب بدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهارده − یک =

دکمه بازگشت به بالا
بستن